Delhi News : योगासनांमुळे मानसिक आरोग्य सुधारते

Delhi News : नवी दिल्ली : ब्रिटिश जनर्ल आॅफ स्पोटर्स मेडिसिन या नियतकालिकात प्रसिद्ध झालेल्या एका अभ्यासात, मोशन बेस्ड (हालचालींवर आधारित) योगामुळे मानसिक आरोग्य सुधारण्यास मदत होत असल्याचे समोर आले आहे.https://maharashtramirror.com/Delhi News
हा अभ्यास युनिव्हसिर्टी आॅफ साऊथ आॅस्ट्रेलियाच्या संशोधकांनी फेडरल युनिव्हसिर्टी आॅफ सांता मारिया, युएनएसडब्ल्यू सिडनी किंग्स काॅलेज लंडन आणि वेस्टनर् सिडनी युनिव्हिसिर्टी यांच्या भागीदारीत केला आहे. यामध्ये अमेरिका, भारत, चीन, जपान, जमर्नी आणि स्वीडन या सहा देशांमधील मानसिक विकारांचे औपचारिक निदान झालेल्या सहभागींवर संशोधन करण्यात आले.
या अभ्यासानुसार संशोधकांनी स्पष्ट केले की, मोशन बेस्ड योगमुळे चिंता (अंग््झायटी) पोस्ट-ट्राॅमॅटिक स्ट्रेस आणि तीव्र नैराश्य (मेजर डिप्रेशन) यासारख्या मानसिक विकारांनी ग्रस्त लोकांचे मानसिक आरोग्य योग अभ्यासामुळे सुधार्याचे आढळले आहे. तसेच जितका जास्त योग केला जाईल, तितके त्याचे अधिक फायदे मिळतात.
लोकांमध्ये एकटेपणा किंवा नैराश्य वाढत असताना, मानसिक तणाव दूर करण्यासाठी व्यायाम हा उत्तम पयार्य ठरतो. कामामुळे किंवा इतर कारणांमुळे घराबाहेर पडून जाॅगिंक करणे, व्यायामशाळेत जाणे शक्य नसल्यास योगाच्या माध्यमातूनही शारिरीक आणि मानसिक स्वास्थ्य सुधारता येऊ शकते, असे या अभ्यासात तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.

धावपळीची जीवनशैली, कामाचा वाढता ताण, एकटेपणा आणि नैराश्य यांमुळे मानसिक आरोग्याचे प्रश्न दिवसेंदिवस गंभीर होत असताना, योगाभ्यासाच्या माध्यमातून मनाला शांतता आणि मानसिक स्वास्थ्याला बळ मिळू शकते, अशी दिलासादायक बाब एका संशोधनातून समोर आली आहे. हालचालींवर आधारित योगाभ्यासामुळे चिंता, पोस्ट-ट्रॉमॅटिक स्ट्रेस डिसऑर्डर (पीटीएसडी) आणि तीव्र नैराश्य यांसारख्या मानसिक विकारांनी ग्रस्त असलेल्या व्यक्तींना फायदा होऊ शकतो, असे ब्रिटिश जर्नल ऑफ स्पोर्ट्स मेडिसिनमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या अभ्यासात नमूद करण्यात आले आहे.

या संशोधनात ऑस्ट्रेलियातील युनिव्हर्सिटी ऑफ साऊथ ऑस्ट्रेलियाच्या संशोधकांनी फेडरल युनिव्हर्सिटी ऑफ सांता मारिया, यूएनएसडब्ल्यू सिडनी, किंग्ज कॉलेज लंडन आणि वेस्टर्न सिडनी युनिव्हर्सिटी या संस्थांच्या सहकार्याने अभ्यास केला. अमेरिका, भारत, चीन, जपान, जर्मनी आणि स्वीडन या सहा देशांतील मानसिक विकारांचे औपचारिक निदान झालेल्या व्यक्तींचा या संशोधनात समावेश करण्यात आला होता.

नियमित योगाभ्यासाचा मानसिक आरोग्याला फायदा
अभ्यासातील निष्कर्षांनुसार, हालचालींवर आधारित योगाभ्यासामुळे चिंता, पोस्ट-ट्रॉमॅटिक स्ट्रेस आणि तीव्र नैराश्याचा सामना करणाऱ्या व्यक्तींच्या मानसिक आरोग्यात सुधारणा होण्यास मदत होऊ शकते. विशेष म्हणजे, योगाभ्यासाचे प्रमाण वाढल्यास त्याचे फायदेही अधिक मिळण्याची शक्यता संशोधकांनी अधोरेखित केली आहे. त्यामुळे नियमित योगाभ्यास हा मानसिक स्वास्थ्य जपण्यासाठी उपयुक्त पर्याय ठरू शकतो.

घरबसल्या मानसिक स्वास्थ्याची काळजी
आजच्या काळात कामाचा वाढता व्याप, बदलती जीवनशैली आणि सामाजिक संपर्कातील घट यांमुळे अनेकांना मानसिक तणावाचा सामना करावा लागतो. अशा परिस्थितीत शारीरिक हालचाली आणि व्यायाम मानसिक स्वास्थ्यासाठी महत्त्वाचे ठरतात. मात्र, प्रत्येकालाच जॉगिंगसाठी बाहेर पडणे किंवा व्यायामशाळेत जाणे शक्य होतेच असे नाही. अशा वेळी घरच्या घरी करता येणारा योगाभ्यास हा एक सोयीस्कर पर्याय ठरू शकतो.
योगासनांमुळे शरीराची हालचाल वाढण्यासोबतच मन शांत ठेवण्यास आणि तणावाचा सामना करण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे दैनंदिन जीवनात नियमित योगाभ्यासाला स्थान देणे फायदेशीर ठरू शकते. तथापि, योग हा मानसिक विकारांवरील वैद्यकीय उपचारांचा पर्याय नसून, गरजेनुसार तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली उपचारांसोबत पूरक उपाय म्हणून त्याचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे.
एकूणच, शरीरासोबत मनाचे आरोग्य जपण्यासाठी योगाभ्यासाची मदत घेता येऊ शकते. नियमित हालचाल, संतुलित जीवनशैली आणि मानसिक आरोग्याविषयी जागरूकता यांचा समन्वय साधल्यास निरोगी जीवनशैलीच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल टाकता येईल.