Delhi News : नैराश्याशी ‘सरकॅडियन तणावाचा’ संबंध; संशोधनातून नवा निष्कर्ष

Delhi News : नवी दिल्ली : झोप, जागृतावस्था, शरीराचे तापमान, हार्मोन्समधील बदल आणि चयापचय क्रिया यांचे नियमन करणारी शरीराची २४ तासांची जैविक घड्याळ व्यवस्था म्हणजेच ‘सरकॅडियन रिदम’. या व्यवस्थेतील बिघाडाचा मानसिक आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो, असे एका संशोधनातून समोर आले आहे. या प्रक्रियेला संशोधकांनी ‘सरकॅडियन तणाव’ असे संबोधले आहे.https://maharashtramirror.com/ Delhi News

नैराश्याने ग्रस्त असलेल्या व्यक्तींमध्ये अतिनिद्रा, सकाळी झोपेतून जागे होण्यास अडचण येणे आणि पुरेशी विश्रांती घेऊनही थकवा जाणवणे अशी लक्षणे आढळतात. ही लक्षणे शरीराच्या जैविक घड्याळातील बदलांशी संबंधित असू शकतात. या बदलांचा आणि मानसिक आरोग्याचा परस्परसंबंध समजून घेण्याच्या दृष्टीने हे संशोधन महत्त्वाचे मानले जात आहे.

‘ब्रिटिश जर्नल ऑफ सायकियाट्री’ या नियतकालिकात हा संशोधनपर लेख प्रसिद्ध झाल्याचे वृत्त आहे. संशोधकांच्या मते, सुमारे चारपैकी एका व्यक्तीमध्ये, म्हणजेच २५ टक्के लोकांमध्ये, सरकॅडियन तणावाशी संबंधित लक्षणे दिसून येऊ शकतात. झोप, पचनक्रिया आणि थकवा यांच्याशी संबंधित लक्षणांचे विश्लेषण करून या तणावाचे गंभीर व सातत्यपूर्ण आणि वारंवार उद्भवणारे असे दोन प्रकार करण्यात आले.

सिडनी विद्यापीठातील मेंदू आणि मानसिक आरोग्याशी संबंधित केंद्राच्या डॉ. एमिलियाना टोनिनी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी हे संशोधन केले. यासाठी ११ हजार ३८० व्यक्तींची उपचारविषयक आणि आनुवंशिक माहिती संकलित करण्यात आली होती. सहा वैशिष्ट्यांशी संबंधित नोंदींचे विश्लेषण केल्यानंतर संशोधकांना सरकॅडियन तणावाचा हा संभाव्य प्रकार आढळून आला.

या निष्कर्षांमुळे नैराश्याचे वेगवेगळे प्रकार, त्यांच्याशी संबंधित झोपेच्या समस्या आणि उपचारांना मिळणारा प्रतिसाद यांच्यातील संबंध समजून घेण्यास मदत होऊ शकते. भविष्यात नैराश्याचे अधिक अचूक वर्गीकरण आणि व्यक्तिनिहाय उपचारपद्धती विकसित करण्यासाठीही या संशोधनाचा उपयोग होण्याची शक्यता आहे.

मात्र, सरकॅडियन तणाव आणि नैराश्य यांच्यातील संबंध अधिक स्पष्ट करण्यासाठी पुढील संशोधन आवश्यक आहे. जैविक घड्याळातील बदल हे नैराश्याचे थेट कारण आहेत, असा निष्कर्ष या माहितीवरून काढता येत नाही.