Mahatma Phule Jayanti 2025 : महान समाजसुधारक, तत्वज्ञानी आणि लेखक महात्मा ज्योतिराव फुले यांची जयंती दरवर्षी 11 एप्रिल रोजी साजरी केली जाते.
मुंबई :- ज्योतिबा फुले यांना महात्मा फुले म्हणूनही ओळखले जाते. Mahatma Phule Jayanti 2025 त्यांचे पूर्ण नाव ज्योतिराव गोविंदराव फुले. त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य गरीब, महिला, दलित आणि मागासवर्गीयांच्या उन्नतीसाठी आणि सामाजिक कठोरता आणि वाईट गोष्टी दूर करण्यासाठी समर्पित केले.महात्मा ज्योतिबा फुले यांचा जन्म 11 एप्रिल 1827 रोजी पुण्यात झाला. त्यांचे कुटुंब काही पिढ्यांपूर्वी साताराहून पुण्यात आले होते आणि त्यांनी फुलांच्या हार इत्यादी बनवण्यास सुरुवात केली होती. बागकामात गुंतलेल्या या लोकांना फुले म्हणून ओळखले जात असे.ज्योतिबा फुले यांचे जीवन, त्यांचे विचार आणि महान कार्य आजही लोकांसाठी प्रेरणास्त्रोत आहेत.
1841 मध्ये, त्यांना पुण्यातील स्कॉटिश मिशनरी हायस्कूलमध्ये दाखल करण्यात आले, जिथे त्यांनी त्यांचे शिक्षण घेतले. महात्मा ज्योतिबा फुले यांची विचारसरणी स्वातंत्र्य, समता आणि समाजवादावर आधारित होती.महात्मा ज्योतिबा फुले यांच्यावर थॉमस पेन यांच्या ‘द राईट्स ऑफ मॅन’ या पुस्तकाचा खूप प्रभाव होता. समाजातील वाईट गोष्टींना तोंड देण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे महिला आणि निम्न वर्गातील लोकांना शिक्षण देणे हाच त्यांचा विश्वास होता.महात्मा ज्योतिबा फुले यांनी तृतीयरत्न (1855), पोवाडा : छत्रपती शिवाजीराज भोंसले यांचा (1869), गुलामगिरी (1873), शक्तिरायच आसूड (1881) इत्यादी पुस्तके लिहिली. 1873 मध्ये त्यांनी आपल्या अनुयायांसह सत्यशोधक समाजाची स्थापना केली.
फुले महिलांना लिंगभेदापासून वाचवू इच्छित होते. यासाठी महिलांना शिक्षित करणे खूप महत्वाचे होते. आपल्या पत्नीची अभ्यासातली आवड पाहून त्याने तिला शिकवण्याचा निर्णय घेतला आणि तिला प्रोत्साहन दिले.सावित्रीबाईंनी अहमदनगर आणि पुण्यात शिक्षक प्रशिक्षण घेतले. 1848 मध्ये त्यांनी पुण्यात मुलींसाठी देशातील पहिली महिला शाळा उघडली. त्यांच्या पत्नी सावित्रीबाई या शाळेतील पहिल्या शिक्षिका झाल्या.
सामाजिक सुधारणांसाठीच्या या अथक प्रयत्नांमुळे, 1888 मध्ये मुंबईतील एका प्रचंड सभेत समाजसेवक विठ्ठलराव कृष्णाजी वांडेकर यांनी त्यांना महात्मा ही पदवी दिली. 1890 मध्ये वयाच्या 63 व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.
महात्मा ज्योतिबा फुले यांचे प्रेरणादायी विचार
1.स्वार्थ वेगवेगळे रूप धारण करतो. कधी ते जातीचे तर कधी धर्माचे रूप धारण करते.
2.जोपर्यंत अन्न आणि वैवाहिक संबंधांवर जातीवर आधारित निर्बंध कायम राहतील तोपर्यंत भारतात राष्ट्रवादाची भावना विकसित होणार नाही.
3.चांगले काम पूर्ण करण्यासाठी वाईट मार्गांचा अवलंब करू नये.
4.शिक्षण हे पुरुष आणि महिला दोघांसाठीही सारखेच आवश्यक आहे.
5.देव एक आहे आणि सर्व मानव त्याची मुले आहेत.
