पुणे : महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) द्वारे आयोजित PSI, STI आणि ASO यांसारख्या तिन्ही पदांसाठी एकत्रित परीक्षा घेण्यात येते, परंतु या पदांच्या कामाच्या स्वरूप, वेतन संरचना आणि सेवा श्रेणीमध्ये महत्त्वाची विसंगती आढळली आहे. PSI, STI आणि ASO या तिन्ही पदांना शैक्षणिक पात्रता आणि परीक्षा प्रक्रियेत समान मानले जात असले तरी, त्यांची कामाची जबाबदारी, कामाचे तास आणि वेतन श्रेणी भिन्न आहेत. MPSC Exam Updates
PSI (पोलिस उप निरीक्षक) ही सेवा पोलिस खात्यातील अत्यंत महत्वाची आहे. PSI च्या कामाचे तास साधारणपणे 12 तास आहेत, ज्यात नियमित सुट्टी मिळत नाही आणि कामाच्या स्वरूपात गस्त, गुन्हे तपास व आपत्कालीन सेवांचा समावेश आहे. याउलट, STI (महसूल निरीक्षक) आणि ASO (सहायक प्रशासनिक अधिकारी) यांचे काम साधारणतः 8 तासांमध्ये पूर्ण होते आणि त्यांना शनिवार-रविवार सुट्टी मिळते. STI म्हणजे महसूल व कर वसुली संदर्भातील काम, तर ASO चा कामाचा आवाका मंत्रालयीन कामांचा आहे.
वेतन श्रेणीतील विसंगती
वेतन श्रेणी संदर्भात बातमीदारांनी केलेल्या अभ्यासानुसार, ASO ला S-16 श्रेणी मिळाली आहे, ज्यात वेतन 44,900 पासून 1,42,400 पर्यंत आहे, तर PSI आणि STI यांना S-14 श्रेणी दिली गेली आहे, ज्यामध्ये वेतन 38,600 पासून 1,22,800 पर्यंत आहे. ही विसंगती जनतेतील असंतोष निर्माण करत आहे, कारण PSI च्या कामाची जबाबदारी आणि ताणतणाव यामुळे कोणतीही चूक मोठा परिणाम करू शकते.
“आपण एकाच परीक्षेत तीन पदांसाठी निवड होतो, तरीही PSI च्या कामातील धोका आणि जबाबदारीच्या तुलना करता त्यांना कमी वेतन श्रेणी दिली जाणे अन्यायकारक आहे,” असे PSI संघटनेच्या प्रवक्त्याने सांगितले. “आम्ही सरकारकडे मागणी करीत आहोत की PSI आणि STI यांना S-16 श्रेणी मध्ये समाविष्ट करावे किंवा ASO च्या श्रेणीला पुनरावलोकन करावे.”
पदार्थ आणि सेवा क्षेत्रातील कामाच्या स्वरूपाकडे लक्ष देऊन PSI आणि STI या पदांसाठी S-16 श्रेणी लागू करणे आवश्यक आहे, असे मत अनेक सामाजिक कार्यकर्ते आणि सेवा क्षेत्रातील तज्ञांनी व्यक्त केले आहे. “PSI जो नियमितपणे आपली जिविते ठेवत आहे, त्यांच्या श्रमाचे योग्य मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे,” असे एक सामाजिक कार्यकर्त्याने नमूद केले.
PSI, STI आणि ASO यांच्यातील पे स्केल संदर्भातील विसंगती, तास आणि कामाच्या स्वरूपामुळे भविष्यात या सेवांमध्ये असंतोष निर्माण होऊ शकतो. PSI आणि STI या पदांना S-16 वेतन श्रेणी किंवा ASO च्या श्रेणीसाठी पुनरावलोकनाची गरज आहे. हे प्रश्न केवळ सेवाकर्त्यांचेच नाही, तर संपूर्ण समाजाचे आहेत. प्रशासनाने या विषयावर लक्ष देणे आवश्यक आहे, अन्यथा यामुळे सेवेत अडथळा येऊ शकतो आणि नवीन पिढीला सेवा क्षेत्रातील कामाबद्दल आस्था कमी होऊ शकते.
