रक्षाबंधन: केवळ धागा नाही, अतूट नात्याचा उत्सव;भावाची बहिणीच्या प्रती असलेले रक्षणाची जबाबदारी
Raksha Bhandan History : इतिहास आणि परंपरांचा अनोखा संगम; बहिणीची माया आणि भावाच्या संरक्षणाचे प्रतीक
मुंबई :- श्रावण पौर्णिमेच्या शुभमुहूर्तावर साजरा होणारा रक्षाबंधन हा सण केवळ एक विधी नाही, तर बहीण-भावाच्या अतूट आणि पवित्र नात्याचा तो एक उत्सव आहे. एका धाग्यात गुंफलेले प्रेम, आदर आणि विश्वासाचे हे बंधन भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. या दिवशी बहीण आपल्या भावाच्या मनगटावर राखी बांधते आणि त्याच्या दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना करते, तर भाऊ तिला संरक्षणाचे वचन देतो.
रक्षाबंधनाचा गौरवशाली इतिहास
रक्षाबंधनाच्या परंपरेला एक मोठा ऐतिहासिक आणि पौराणिक संदर्भ आहे. पुराणकथेनुसार, जेव्हा इंद्रावर दानवांनी हल्ला केला, तेव्हा इंद्राणीने आपल्या पतीला संरक्षणासाठी एक धागा बांधला होता. तेव्हापासून हा धागा ‘रक्षा’चे प्रतीक बनला. तसेच, मध्ययुगीन काळात चित्तोडची राणी कर्मवती हिने दिल्लीचा सम्राट हुमायूनला राखी पाठवून आपल्या राज्याचे रक्षण करण्याची विनंती केली होती. अशा घटना या सणाचे महत्त्व अधोरेखित करतात.
नात्याचा गोडवा जपणारा सण
आजच्या धकाधकीच्या जीवनात, जिथे नाती जपायला वेळ मिळत नाही, तिथे रक्षाबंधन बहीण-भावांसाठी एक खास संधी घेऊन येते. रक्षाबंधन हे केवळ रक्ताच्या नात्यापुरते मर्यादित नाही. या दिवशी अनेक बहिणी आपल्या मानलेल्या भावांनाही राखी बांधतात. ही परंपरा सामाजिक सलोखा आणि परस्पर आदर वाढवण्याचे काम करते. बहिणीच्या निरागस प्रेमाचा धागा भावाला जबाबदारीची जाणीव करून देतो, तर भावाचे संरक्षण बहिणीला सुरक्षिततेची भावना देतो.
आजच्या आधुनिक युगात राख्यांचे स्वरूप बदलले असले तरी, त्यामागील भावना आजही तीच आहे. डिजिटल राख्या, इको-फ्रेंडली राख्या किंवा वैयक्तिक संदेश असलेल्या राख्या बाजारात आल्या आहेत. तरीही, राखी बांधतानाचा तो क्षण, बहिणीच्या डोळ्यांतील प्रेम आणि भावाचा आदर हे चिरंतन आहे. बहिणीला दिलेली भेटवस्तू असो किंवा तिच्यासाठी दिलेला वेळ, यातून हे नाते अधिक घट्ट होत जाते.
