‘राष्ट्रकारणी’ शरद पवार : राजकारण, समाजकारण आणि जागतिक पटलावरील दीपस्तंभ

•शरद पर्व: ध्येयनिष्ठतेच्या कारकिर्दीचा गौरव,अथक परिश्रमातून सिद्ध झालेले ‘राजकारण’

मुंबई :- आज, 12 डिसेंबर रोजी, भारतीय राजकारणाच्या क्षितिजावर गेल्या अनेक दशकांपासून तळपणाऱ्या एका तेजस्वी ताऱ्याचा, म्हणजेच शरदचंद्र गोविंदराव पवार यांचा वाढदिवस. त्यांचे जीवन म्हणजे महाराष्ट्राच्या आणि पर्यायाने भारताच्या सामाजिक, राजकीय आणि आर्थिक इतिहासाचा एक महत्त्वाचा अध्याय आहे. अथक परिश्रम, दूरदृष्टी आणि अभूतपूर्व मुत्सद्देगिरी या त्रिसूत्रीवर आधारलेले त्यांचे कार्य खऱ्या अर्थाने ‘राष्ट्रकारणी’ आहे.

माणुसकी जपणारा नेता: मातीशी असलेले अविचल नाते

शरद पवार यांच्या जीवनशैलीचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांच्या अफाट कार्यक्षमतेतही जपलेला साधेपणा. उच्च राजकीय पदांवर असतानाही, त्यांची राहणी साधी राहिली आणि त्यांचे पाय नेहमी जमिनीवर राहिले. त्यांच्यासाठी दिल्ली किंवा मुंबईतील राजकीय वर्तुळ जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच महाराष्ट्रातील खेड्यातील सामान्य कार्यकर्ता आणि शेतकरी महत्त्वाचा आहे. माणुसकी आणि संवादावर त्यांचा ठाम विश्वास आहे. अगदी दुर्गम भागापर्यंत जाऊन लोकांशी थेट संवाद साधण्याची त्यांची हातोटी त्यांना ‘जनता नेता’ म्हणून ओळख देते. त्यांची सकाळी लवकर उठून कामाला लागण्याची सवय आणि देश-विदेशातील घडामोडींचे बारकाईने वाचन करण्याची वृत्ती हेच त्यांच्या यशस्वी राजकीय जीवनाचे गमक आहे.

राजकीय योगदान: भारतीय लोकशाहीतील चाणक्य नीती संघटन कौशल्य आणि धोरणात्मक निर्णय: संकटातील नेतृत्वाचा आदर्श

भारतीय राजकारणात ‘शरद पवार’ हे नाव केवळ एका नेत्याचे नाही, तर अद्वितीय धोरण, मुत्सद्देगिरी आणि उत्तम संघटन कौशल्याचे प्रतीक आहे. राज्याचे चार वेळा मुख्यमंत्रीपद आणि केंद्रीय मंत्रिमंडळात संरक्षण तसेच कृषी यांसारख्या महत्त्वाच्या खात्यांचे यशस्वी नेतृत्व त्यांनी केले. अत्यंत तरुण वयात त्यांनी राज्याच्या राजकारणात आपले स्थान निर्माण केले. त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीतील महत्त्वाचा भाग म्हणजे संकटातील नेतृत्व. किल्लारी भूकंप, दुष्काळ किंवा अन्य नैसर्गिक आपत्ती असोत, त्यांनी घेतलेले जलद आणि मानवी दृष्टिकोन असलेले निर्णय नेहमीच मार्गदर्शक ठरले. सत्ता आणि विरोधी पक्ष अशा दोन्ही भूमिकांमध्ये त्यांनी आपल्या नेतृत्वाची छाप सोडली आणि राष्ट्रीय पातळीवर विरोधकांना एकत्र आणण्याची त्यांची हातोटी भारतीय राजकारणात ‘पवार नीती’ म्हणून ओळखली जाते.

कृषी क्रांतीचे प्रणेते: शिक्षणातून समाज परिवर्तनाची हाक

शरद पवार यांचे सर्वात मोठे आणि चिरस्थायी योगदान हे कृषी क्षेत्र आणि ग्रामीण विकासाशी जोडलेले आहे. केंद्रीय कृषी मंत्री म्हणून त्यांनी भारताच्या कृषी धोरणाला आधुनिक दिशा दिली. त्यांनी शेतकऱ्यांच्या हितासाठी अनेक दूरगामी योजना सुरू केल्या आणि कृषी क्षेत्राला केवळ देशांतर्गतच नव्हे, तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नेले. सहकारी चळवळ, विशेषतः साखर उद्योगाला आधुनिक तंत्रज्ञान आणि आर्थिक पाठबळ देण्यात त्यांचे योगदान महत्त्वाचे आहे. त्याचबरोबर, महाराष्ट्रात अनेक शैक्षणिक संस्थांची स्थापना करून त्यांनी ग्रामीण भागातील तरुणांना उच्च शिक्षणाचे दरवाजे उघडले. शाहू, फुले, आंबेडकरांच्या पुरोगामी विचारांचा वारसा जपत, त्यांनी नेहमीच दुर्बळ घटक आणि महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी कार्य केले.

जागतिक प्रभाव: मुत्सद्देगिरी आणि आंतरराष्ट्रीय पटलावरील नेतृत्व क्रिकेट प्रशासन ते जागतिक संबंध

शरद पवार यांचे कार्यक्षेत्र केवळ देशापुरते मर्यादित नव्हते, तर जागतिक पटलावरही त्यांचा दबदबा आहे. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद (ICC) आणि भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ (BCCI) चे अध्यक्षपद भूषवून त्यांनी क्रिकेट प्रशासनात महत्त्वपूर्ण सुधारणा केल्या. एक राजनैतिक नेता म्हणून, कृषी आणि संरक्षण मंत्री असताना त्यांनी अनेक देशांशी भारताचे संबंध अधिक दृढ केले. त्यांचा जागतिक नेत्यांशी असलेला थेट संपर्क आणि कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर भारताची बाजू प्रभावीपणे मांडण्याची क्षमता हे त्यांच्या वैश्विक नेतृत्वाचे प्रतीक आहे.

पवार पॅटर्न: आजही राजकारणाचा अभ्यासाचा विषय,एका युगाचे साक्षीदार: महाराष्ट्राच्या जडणघडणीतील दीपस्तंभ

शरद पवार यांचे जीवन हे ध्येयनिष्ठता, सामाजिक बांधिलकी आणि अखंड कार्यक्षमतेचे मूर्तिमंत उदाहरण आहे. प्रतिकूल परिस्थितीतही मार्ग काढण्याची त्यांची वृत्ती, कार्यकर्त्यांशी असलेले त्यांचे वैयक्तिक संबंध आणि राजकीय आघाड्या बांधण्याची त्यांची हातोटी आजही भारतीय राजकारणाचा ‘पवार पॅटर्न’ म्हणून अभ्यासली जाते. त्यांचा वाढदिवस हा केवळ एका नेत्याचा नव्हे, तर भारताच्या आणि महाराष्ट्राच्या जडणघडणीत मोलाची भूमिका बजावणाऱ्या एका युगाचा उत्सव आहे. त्यांचे दीर्घायुष्य आणि पुढील वाटचाल भावी पिढ्यांना प्रेरणा देत राहील, यात शंका नाही.