•कोळी बांधवांनी समुद्राला अर्पण केला नारळ; भरघोस मासेमारीसाठी प्रार्थना
मुंबई :- आज (8 ऑगस्ट) सर्वत्र नारळी पौर्णिमा मोठ्या उत्साहात साजरी होत आहे. हा सण जरी संपूर्ण महाराष्ट्रात साजरा होत असला तरी, विशेषतः समुद्रकिनारी राहणाऱ्या कोळी बांधवांसाठी याचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे. ‘सागरपुत्रांच्या’ जीवनात नारळी पौर्णिमेला एक विशेष स्थान आहे. या दिवशी कोळी बांधव समुद्राला वरुणदेवता मानून त्याची पूजा करतात आणि नारळ अर्पण करून भरघोस मासेमारी आणि सुरक्षिततेची प्रार्थना करतात.
आज सकाळपासूनच मुंबईतील कोळीवाड्यांमध्ये एक वेगळाच जल्लोष दिसत होता. पारंपरिक रंगीबेरंगी वेशभूषा, डोक्यावर भरजरी मुकुट आणि पारंपरिक दागिने घालून कोळी महिलांनी वाड्यांना नवसंजीवनी दिली होती. ढोल-ताशांच्या निनादात आणि ‘अगं, ही नारळी पौर्णिमेची नारळ बाई…’ सारख्या पारंपरिक कोळीगीतांवर नाचत, गात मिरवणुका समुद्राकडे निघाल्या. प्रत्येक होडीला सजवून आणि नारळ अर्पण करून कोळी बांधवांनी समुद्राच्या कृपेसाठी प्रार्थना केली. समुद्राला नारळ अर्पण करणे हे त्यांच्यासाठी केवळ एक विधी नसून, वरुणदेवतेप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा आणि येणारा काळ सुखाचा आणि भरभराटीचा असावा, अशी आर्त हाक देण्याचा क्षण होता.
नारळी पौर्णिमेनंतर मासेमारीचा हंगाम सुरू होत असल्यामुळे हा दिवस कोळी समाजासाठी एकप्रकारे नव्या वर्षाची सुरुवात असतो. या दिवशी घरात नारळाचे विविध पदार्थ जसे की नारळी भात, नारळाच्या वड्या आणि करंज्या तयार करून हा आनंदोत्सव साजरा केला जातो. महाराष्ट्राच्या समृद्ध संस्कृतीचा आणि कोळी समाजाच्या परंपरांचा हा अनोखा संगम आज पुन्हा एकदा समुद्रकिनाऱ्यावर अनुभवता आला.
या दिवशी विशेषतः नारळाच्या पदार्थांची रेलचेल असते. नारळी भात, नारळाच्या वड्या आणि नारळाच्या करंज्या असे अनेक गोड पदार्थ तयार केले जातात. मित्रमंडळी, नातेवाईक आणि कुटुंबातील सदस्य एकत्र येऊन हा सण साजरा करतात. केवळ मुंबईच नव्हे, तर महाराष्ट्रातील रायगड, पालघर, रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सर्व समुद्रकिनाऱ्यांवर नारळी पौर्णिमेचा उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. या सणामुळे कोळी समाजाची समृद्ध संस्कृती आणि परंपरा जपली जाते, हे पुन्हा एकदा दिसून आले आहे.
