Holika Dahan 2024 : होलिका दहनावर राहील भाद्रची सावली, जाणून घ्या शुभ मुहूर्त आणि पूजेची पद्धत

Holika Dahan In Marathi : वैदिक कॅलेंडरच्या गणनेनुसार, या वर्षी फाल्गुन महिन्याच्या शुक्ल पक्षाची पौर्णिमा 24 मार्च रोजी सकाळी 09.55 पासून सुरू होईल आणि 25 मार्च 2024 रोजी दुपारी 12.30 पर्यंत राहील

मुंबई :- वैदिक कॅलेंडरच्या गणनेनुसार, या वर्षी फाल्गुन महिन्याच्या शुक्ल पक्षाची पौर्णिमा 24 मार्च रोजी सकाळी 09.55 पासून सुरू होईल आणि 25 मार्च 2024 रोजी दुपारी 12.30 पर्यंत राहील. शास्त्रानुसार पौर्णिमेच्या दिवशी आणि भाद्र मुक्त कालावधीत होलिका दहन Holika Dahan करणे शुभ मानले जाते. अशा स्थितीत 24 मार्चला होलिका दहन Holika Dahan तर 25 मार्चला रंगांची होळी खेळली जाणार आहे.

होळी चे महत्त्व काय?

Holika Dahan Importance In Hinduism : – हिंदू धर्मानुसार होलिका दहन हे मुख्यतः विष्णू भक्त प्रल्हाद यांच्या स्मरणार्थ केले जाते. भक्त प्रल्हादचा जन्म राक्षस कुळात झाला होता पण तो भगवान नारायणाचा निस्सीम भक्त होता. त्याचे वडील हिरण्यकश्यप यांना त्यांची देवभक्ती आवडली नाही, म्हणून हिरण्यकश्यपने प्रल्हादला अनेक प्रकारचा भयंकर त्रास दिला. त्याची मावशी होलिका हिला अशा कपड्याचे वरदान मिळाले होते की ते परिधान करून ती अग्नीत बसली तर ती जाळली जाऊ शकत नाही. होलिका भक्त प्रल्हादला मारण्यासाठी ती वस्त्रे परिधान करून त्याला आपल्या मांडीवर घेऊन अग्नीत बसली. भक्त प्रल्हादच्या विष्णूच्या भक्तीमुळे होलिका दगावली आणि प्रल्हादचे केसही चमकदार झाले नाहीत. सत्तेवर भक्तीचा विजय साजरा करण्यासाठी हा सण साजरा केला जाऊ लागला.त्यासोबतच वासना, क्रोध, अभिमान, आसक्ती, लोभ या दुर्गुणांचा त्याग करून भगवंताच्या भक्तीकडे लक्ष द्यावे असा संदेश हा रंगांचा सण देतो.

प्रांतानुसार होळीचे नाव

उत्सवाला “होलिकादहन” किंवा “होळी”, “शिमगा”, “हुताशनी महोत्सव”, फाग, फागुन “दोलायात्रा”, “कामदहन” अशा वेगवेगळ्या संज्ञा आहेत. कोकणात शिमगो म्हणतात. फाल्गुन महिन्याच्या शेवटच्या दिवशी साजरा होणाऱ्या ह्या लोकोत्सवाला “फाल्गुनोत्सव”,आणि दुसऱ्या दिवशी सुरू होणाऱ्या वसंत ऋतूच्या आगमनानिमित्त “वसंतागमनोत्सव” किंवा “वसंतोत्सव” असेही म्हणण्यात येते. देशीनाममाला या ग्रंथात हेमचंद्र याने या सणालाला सुग्रीष्मक असे नाव दिले आहे. यातूनच ‘शिमगा’ असा अपभ्रंश तयार झाला असावा असे मानले जाते.

वेगवेगळ्या राज्यात वेगळे नाव

• लाठमार होली- बरसाना- उत्तर प्रदेश
• खडी होली- कुमाऊ- उत्तराखंड
• होला मोहल्ला- पंजाब
• बसंत उत्सव आणि दोल जत्रा- बंगाल

बंगालमध्ये विशेषतः रवींद्रनाथ ठाकूर यांच्या प्रेरणेतून शांतिनिकेतन येथे या उत्सवाची सुरुवात झालेली दिसते. जगभरातून हा उत्सव पाहण्यासाठी पर्यटक येतात. या दिवशी काढली जाणारी विद्यापीठ परिसरातील मिरवणूक हे एक खास आकर्षण असते.

• शिग्मो- गोवा
• याओसांग- मणिपूर

मणिपूर येथे सहा दिवस उत्सव साजरा होतो. फेब्रुवारी आणि मार्च महिन्यात हा उत्सव असतो. पौर्णिमेच्या चांदण्यात नृत्याचा आनंद घेणे हे उत्सवाचे मुख्य वैशिष्ट्य मानले जाते. पारंपरिक पोशाख घालून नृत्याचा आनंद घेतला जातो.

• मंजाल कुली- केरळ
• फागुवा- बिहार

बिहारमध्ये नृत्य, संगीत, रंग खेळणे अशा प्रकारे या सणाचा आनंद घेतला जातो.

• फाकुवा- आसाम

उत्तर भारतातील व्रज भागात होळीचे महत्त्व विशेष आहे. येथील कृष्ण आणि होळी असे धार्मिक आचार प्रसिद्ध आहेत. उत्तर भारतातील खेडेगावांत होळीचे महत्त्व विशेष आहे. लाकडे रचून त्याची होळी पेटवतात, आणि युवक-युवती त्याभोवती नृत्य करतात. बनारसमधील लहान गावात पुरोहितांनी होळीच्या अग्नीवरून चालत जाण्याची प्रथा आहे.

धूळवड आणि रंगपंचमी (Dhulvat And Rangpanchami)

महाराष्ट्रात होळीच्या दिवशी समिधा म्हणून काही लाकडे मंत्रोच्चारात जाळतात येतात, आणि पेटलेल्या होळीभोवती ‘बोंबा’ मारत लोक प्रदक्षिणा घालतात. होळीला नारळ अर्पण करून नैवेद्य दाखवतात. महाराष्ट्रात पुरणपोळीचा नैवेद्य दाखविण्याची रीत आहे. होळी नंतर ५ दिवसांनी रंगपंचमी हा सण साजरा केला जातो.होळीच्या दुसऱ्या दिवशी धूलिवंदनाचा सण साजरा केला जातो. याला ‘धुळवड’ असेही म्हणतात. या दिवशी होळीची रक्षा अंगाला फासली जाते किंवा ओल्या मातीत लोळण घेतली जाते.एकमेकांना गुलाल लावून रंगांची उधळण करणे, सर्वांनी एकत्र येणे, बंधुभाव आणि एकतेचे प्रतीक म्हणून याकडे पहिले जाते.