राजकीय वादळ झेलणाऱ्या ‘आयर्न लेडी’ इंदिरा गांधी यांचा स्मृतिदिन : भारताच्या इतिहासाला कलाटणी देणारे धाडसी निर्णय!
•पोलादी नेतृत्व आणि निर्णयक्षमता; देशाची दिशा बदलणारे बँकांचे राष्ट्रीयीकरण ते 71 च्या युद्धातील निर्णायक विजय!
आज, 31 ऑक्टोबर, म्हणजे स्वतंत्र भारताच्या राजकारणावर आपली अमिट छाप सोडणाऱ्या माजी पंतप्रधान श्रीमती इंदिरा गांधी यांचा स्मृतिदिन. त्यांच्या कणखर आणि धाडसी नेतृत्वामुळे त्यांना सार्थपणे ‘आयर्न लेडी ऑफ इंडिया’ (भारताची लोह महिला) म्हणून ओळखले जात असे. त्यांनी घेतलेले अनेक निर्णय इतके धाडसी होते की, त्यांनी देशाची राजकीय आणि आर्थिक दिशा कायमची बदलून टाकली. त्यांच्या हत्येमुळे भारतीय राजकारणाला मोठा धक्का बसला होता.
इंदिरा युगातील 5 निर्णायक ‘मास्टरस्ट्रोक’
राजकीय पोलादी नेतृत्व आणि निर्णयक्षमतेसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या इंदिरा गांधींनी आव्हान काळातही कधी माघार घेतली नाही. त्यांचे काही महत्त्वाचे निर्णय:
बँकांचे राष्ट्रीयीकरण (1969): हा त्यांचा सर्वात धाडसी आर्थिक निर्णय होता. 14 प्रमुख बँकांचे राष्ट्रीयीकरण करून त्यांनी बँकिंग व्यवस्था केवळ श्रीमंतांपुरती मर्यादित न ठेवता, ती गरीब आणि सामान्य जनतेसाठी खुली केली, ज्यामुळे देशाला मोठा आर्थिक आधार मिळाला.
बांग्लादेश निर्मिती (1971): पाकिस्तानशी झालेल्या युद्धात भारताला निर्णायक विजय मिळवून देत बांग्लादेशाची निर्मिती करण्याचा त्यांचा निर्णय जागतिक इतिहासातील एक राजकीय चमत्कार मानला जातो.
पोखरण अणुचाचणी (1974): ‘स्माइलिंग बुद्ध’ या नावाने पहिली शांततापूर्ण अणुचाचणी यशस्वी करून त्यांनी भारताला आण्विक सामर्थ्य असलेल्या राष्ट्रांच्या पंक्तीत आणून बसवले आणि जगाला देशाच्या सामरिक क्षमतेची जाणीव करून दिली.
प्रिव्ही पर्सची समाप्ती (1971): संस्थानिकांचे विशेष अधिकार आणि शाही भत्ते (प्रिव्ही पर्स) संपुष्टात आणून त्यांनी देशात सामाजिक आणि आर्थिक समानता प्रस्थापित करण्याचा धाडसी प्रयत्न केला.
‘गरीबी हटाओ’ (1971): या घोषणेच्या माध्यमातून त्यांनी देशातील कोट्यवधी गरीब जनतेला आशा आणि आत्मविश्वासाची नवी दिशा दिली, ज्यामुळे त्यांना जनतेचा अभूतपूर्व पाठिंबा मिळाला.
त्यांच्या या कार्यामुळे त्यांनी भारतीय राजकारणाचा केंद्रबिंदू बनून राहिल्या. आज त्यांच्या स्मृतिदिनी, राष्ट्र त्यांच्या नेतृत्वाला आणि त्यांनी अखंड भारतासाठी केलेल्या योगदानाला कृतज्ञतेने वंदन करत आहे.
