•इतिहासाच्या काळजावर कोरलेला पराक्रम: 500 वीरांनी झुकवलं 28 हजारांचं सैन्य! ,विजयस्तंभ: केवळ दगड नाही, तर अन्याय चिरडणाऱ्या क्रांतीची धगधगती मशाल!
1 जानेवारी 1818… भीमा नदीचा तो किनारा आणि बोचरी थंडी. एका बाजूला पेशवाईचे 28 हजार घोडेस्वार आणि पायदळ, तर दुसऱ्या बाजूला पोटाशी भूक आणि मनात सन्मानाची आग असलेले अवघे 500 महार सैनिक. ही लढाई केवळ सत्तेसाठी नव्हती, तर ती शतकानुशतके लादलेल्या गुलामगिरीच्या साखळदंडातून मुक्त होण्यासाठी दिलेली ‘आरपारची’ लढाई होती.
इतिहासाचे पान: जेव्हा मनगटात रग आणि रक्तात धग उतरली!
ज्या हातांना पेशवाईत मानवी हक्क नाकारले गेले, त्याच हातांनी भीमा कोरेगावच्या मैदानात इतिहास घडवला. पेशव्यांच्या सैन्याने वेढा घातला असताना, या वीरांनी माघार न घेता मरणालाही ‘ये रं’ म्हणून आव्हान दिले. सकाळी 10 ते सायंकाळी 6 वाजेपर्यंत चाललेल्या या युद्धात 500 सैनिकांनी शौर्याची अशी पराकाष्ठा केली की, बलाढ्य सैन्यालाही धूळ चाटावी लागली. हा विजय केवळ लष्करी नव्हता, तर तो ‘माणूस’ म्हणून सिद्ध करण्याचा विजय होता.
विजयस्तंभ: शौर्याचे अजरामर प्रतीक
भीमा कोरेगावचा तो विजयस्तंभ म्हणजे शौर्याचा असा हुंकार आहे, जो आजही शोषितांच्या नसांमध्ये रक्त सळसळवतो. 1822 मध्ये उभारलेल्या या स्तंभावर कोरलेली नावे आजही साक्ष देतात की, जेव्हा अस्मितेचा प्रश्न येतो, तेव्हा संख्याबळापेक्षा जिद्द मोठी ठरते. भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी 1 जानेवारी 1927 रोजी या स्तंभाला भेट देऊन या विस्मृतीत गेलेल्या शौर्याला ‘आत्मसन्मानाचे तीर्थक्षेत्र’ बनवले.
शौर्यगाथेचा संदेश: क्रांतीची नवी दिशा
भीमा कोरेगाव आपल्याला शिकवते की, अन्याय सहन करणे हे पाप आहे. हा लढा कोणत्याही एका जातीचा नाही, तर तो विषमतेविरुद्ध समतेचा लढा होता. आजच्या काळातही, जेव्हा जेव्हा लोकशाहीवर किंवा संविधानावर संकट येते, तेव्हा भीमा कोरेगावचा हा इतिहास आपल्याला ताठ कण्याने उभं राहण्याची प्रेरणा देतो.
