14 November Children Day History : 14 नोव्हेंबर: पंडित जवाहरलाल नेहरू यांचे देशासाठीचे पंचसूत्रीय योगदान आणि बालकांवरील प्रेम
Why Children Day Celebrate : आज, 14 नोव्हेंबर 2025, स्वतंत्र भारताचे पहिले पंतप्रधान आणि आधुनिक भारताचे शिल्पकार पंडित जवाहरलाल नेहरू यांची जयंती! त्यांच्या निस्सीम बालप्रेमापोटी हा दिवस संपूर्ण देशात बालदिन (Children’s Day) म्हणून मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. ‘चाचा नेहरू’ म्हणून ओळखले जाणारे पंडितजी, मुलांना देशाचे भविष्य मानत आणि त्यांच्या प्रगतीसाठी नेहमीच आग्रही राहिले.
पंडित नेहरू आणि मुलांचे नाते:
पंडित नेहरू यांना लहान मुलांचा खूप लळा होता. त्यांची ‘मुलं म्हणजे देवाघरची फुलं’ आणि ‘तीच देशाचे भविष्य आहेत’ ही भूमिका स्पष्ट होती. मुलांच्या निरागसतेवर आणि जिज्ञासू स्वभावावर त्यांचे मनस्वी प्रेम होते.
नेहरूंचे पाच महत्त्वाचे योगदान:
पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी 18 वर्षे भारताचे पंतप्रधान म्हणून काम करताना देशाच्या जडणघडणीत अमूल्य योगदान दिले. त्यांची पाच महत्त्वपूर्ण कार्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
आर्थिक नियोजन आणि पंचवार्षिक योजना: त्यांनी सोव्हिएत रशियाच्या धर्तीवर नियोजन आयोगाची स्थापना केली आणि पंचवार्षिक योजनांची अंमलबजावणी करून देशाला नियोजित आर्थिक विकासाचा मार्ग दाखवला.
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विकासाला चालना: त्यांनी देशात IIT (इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी), IIM (इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट), राष्ट्रीय प्रयोगशाळा आणि अनेक संशोधन संस्थांची स्थापना केली, ज्यामुळे भारताला वैज्ञानिक आणि औद्योगिक पाया मिळाला.
अणुशक्ती संशोधन: अणुशक्तीचा उपयोग शांततामय कार्यासाठी व्हावा यासाठी त्यांनी प्रोत्साहन दिले आणि अणुसंशोधन केंद्र स्थापन केले.
राज्यांचे एकत्रीकरण: स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर विविध संस्थानांचे भारतीय संघराज्यात यशस्वी विलीनीकरण करण्यात आणि भाषावार राज्य पुनर्रचना करण्यात त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.
अलिप्ततावादी धोरण (Non-Aligned Movement): जागतिक स्तरावर त्यांनी कोणत्याही गटात सामील न होता अलिप्ततावादी धोरण स्वीकारले आणि भारताला एक स्वतंत्र व बळकट वैश्विक प्रतिमा मिळवून दिली.
आज बालदिनानिमित्त, देशभरातील शाळांमध्ये मुलांसाठी विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम, खेळ आणि स्पर्धांचे आयोजन करण्यात आले आहे, ज्यामुळे मुलांमध्ये त्यांच्या हक्कांबद्दल आणि जबाबदाऱ्यांबद्दल जागरूकता निर्माण होत आहे. पंडितजींनी दाखवलेल्या शैक्षणिक आणि वैज्ञानिक मार्गावर चालत, आजची पिढी भारताला विश्वगुरू बनवण्यास सज्ज होत आहे.
